Een kleuter die anders misschien naar het speciaal (basis)onderwijs zou gaan, zit nu gewoon tussen vriendjes en vriendinnetjes op de reguliere basisschool in de wijk. Wat vraagt dat van de leerkracht? En wat levert het op voor het kind? Martine Bosman en Myriam van Dam van OBS De Broekheurne in Enschede vertellen hoe het Startarrangement in hun klas werkt en wat het hen en de kinderen brengt.
Steeds meer kinderen jonger dan vijf jaar stroomden in Enschede rechtstreeks van de voorschool naar het speciaal onderwijs of speciaal basisonderwijs. “Dat is natuurlijk prima als het voor het kind de beste plek is”, vertelt Myriam. “Maar een vierjarige wil je liever niet met de taxi op pad sturen, maar juist thuisnabij onderwijs bieden.”
Het S(B)O zag dat een deel van deze kleuters met de juiste ondersteuning op een reguliere basisschool had kunnen starten. Dat was aanleiding om in 2024 op zes basisscholen verspreid door de stad een pilot te beginnen. Het doel? Zoveel mogelijk jonge kinderen een kans geven in het reguliere onderwijs. Ook als bij de start nog niet duidelijk is wat hun onderwijsbehoefte precies is. OBS De Broekheurne is een van de scholen die meedoet.
Eerst kijken, dan bepalen wat nodig is
“Om de onderwijsbehoefte goed te bepalen, moeten we kinderen soms langer volgen en ondersteunen dan in de voorschool mogelijk is”, legt Martine uit. Het Startarrangement biedt deze kinderen een observatieplek binnen een reguliere kleutergroep, met extra ondersteuning die aansluit bij de behoefte van de leerling én de leerkracht. Zo vonden vier kinderen, met uiteenlopende ondersteuningsbehoeften, via het Steunpunt Voorschool een plek bij Martine en Myriam in de groep.
Extra expertise in de klas
Het startarrangement is geen vast programma. “De ondersteuning is voor elk kind anders. De orthopedagoog en de kwaliteitscoördinator kijken met ons mee naar de behoefte van deze kinderen en helpen die ondersteuning te organiseren. “Voor enkele dagdelen per week krijgt de groep ondersteuning van een onderwijsassistent. Daarnaast is, in samenwerking met de gemeente, gedurende een aantal dagdelen een pedagogisch professional aanwezig. Zo ontstaat er voldoende tijd en aandacht voor iedere leerling”, vertelt Myriam. Afhankelijk van de ondersteuningsbehoefte kunnen ook andere professionals aansluiten, zoals een NT2-specialist, logopedist of ambulant begeleider. “Het uiteindelijke doel is dat een kind na één of twee jaar de basisschoolloopbaan zonder of met slechts minimale ondersteuning kan voortzetten.”
Wat betekent dat in de klas?
“Een van onze leerlingen is slechthorend”, geeft Martine als voorbeeld. “Haar ambulant begeleider kijkt mee in de klas en adviseert ons, bijvoorbeeld over een goede plek in de kring.” Martine en Myriam verdiepen zich ondertussen verder in slechthorendheid. Ze bezoeken een informatiebijeenkomst en werken mee aan het onderzoek of apparatuur voor gehoorversterking deze leerling in de klas kan helpen. Bij een andere leerling was een aangepaste stoel nodig. Dankzij het startarrangement hadden ze voor haar komst op school al overleg met de ouders en de ergotherapeut, waardoor ze de stoel bij de start snel konden gebruiken.
De hele groep profiteert
De extra ondersteuning is er voor individuele kinderen, maar de kennis blijft niet bij die ene leerling. “Onze onderwijsassistent krijgt bijvoorbeeld de NT2-coaching die wij eerder al volgden. Daardoor kan zij kinderen straks ook extra NT2-ondersteuning bieden. Zo zorgt het startarrangement voor het versterken van de expertise in het hele team. En dat komt alle kinderen ten goede”, zegt Myriam.
Voor de klassenorganisatie maakt het geen verschil of een kind een startarrangement heeft. “We werken al heel kindgericht en veel in kleine groepjes. Veiligheid, vertrouwen, nabijheid en zich thuis voelen in de groep krijgen bij ons veel aandacht”, legt Myriam uit. Op de ochtend dat de fotograaf langskomt is Myriam net bezig met een bewegingsspel met het kleurenmonster. Het monster is verdrietig, is te zien aan de blauwe washand. “Het helpt kleuters hun emoties te herkennen en benoemen.”
Welzijn kind altijd voorop
Martine en Myriam waren direct enthousiast toen ze hoorden van het startarrangement. “We zijn allebei jonge kind-leerkrachten in hart en nieren en hebben inmiddels flink wat ervaring”, vertelt Martine, die zich heeft gespecialiseerd in breinontwikkeling. Soms staan de leerkrachten wel voor een dilemma. “Als een kind nog niet zindelijk is bijvoorbeeld. Dan kijken we samen met de ouders en de andere betrokkenen naar een duurzame oplossing, waardoor het kind mogelijk wel kan starten. Maar we blijven altijd kritisch kijken, het welzijn van het kind staat voorop.”
Draagt bij aan inclusief onderwijs
Myriam is Jonge Kind-specialist en gedragsspecialist: “We zien het startarrangement als een belangrijke stap naar inclusief onderwijs. Het past ook helemaal in de gedachte van de familieschool die we met De Broekheurne aan het opzetten zijn.” Dat betekent niet dat je dit er zo even bij doet. Het aanbieden van een startarrangement kost extra tijd, daar zijn beide leerkrachten eerlijk over. “Er is extra administratie en er zijn meer overlegmomenten. Maar daar krijgen we ook veel voor terug”, zegt Martine. “Wat ik bijvoorbeeld mooi vind, is dat ouders zich meer openstellen en het met ons delen als het thuis even niet lukt. We kunnen ervaringen uitwisselen en samen naar een oplossing zoeken. Zo kunnen we zorgen dat niet alleen het kind, maar ook de ouders een succeservaring op de basisschool hebben.”
De eerste kinderen die met een Startarrangement begonnen, zijn inmiddels naar groep drie. Martine: “Wij zijn trots dat het hen is gelukt. Ze gaan gewoon naar school in de wijk, tussen vriendjes en vriendinnetjes.”
