Met TAO écht samen verantwoordelijk voor elk kind
Minder werkdruk, meer werkplezier en inclusiever onderwijs. Dat zijn drie belangrijke resultaten van een andere werkwijze op locatie De Thij van basisschool De Linde in Oldenzaal. “Maar het allerbelangrijkst is de opbrengst voor de kinderen”, benadrukt schoolleider Wendy Brasz. “De kinderen komen op een school waar het bubbelt en bruist en waar we van elke leerling hoge verwachtingen hebben. En dat zien we terug in de resultaten.” Welke werkwijze kan nu zoveel voordeel opleveren dat het hele team enthousiast is en nooit meer anders wil? “Dat is echt te danken aan TAO, teamgerichte arbeidsorganisatie”, legt Wendy uit.
De Thij is één van de twee locaties van OBS De Linde. De school ligt in een diverse wijk, waar ouders uiteenlopende verwachtingen hebben en kinderen verschillende ondersteuningsbehoeften. Toen Wendy hier acht jaar geleden begon, zag ze gedreven leerkrachten die veel op hun eigen eilandje werkten en verschillende verwachtingen hadden over kinderen met diverse achtergronden. “Onze uitdaging was: hoe zorgen we dat we hoge verwachtingen hebben van álle kinderen en samenwerken aan een doorgaande ontwikkeling.”
Van eilandjes naar samenwerken
Wendy verdiepte zich in TAO, de teamgerichte arbeidsorganisatie. “Ik zie leerkrachten als echte professionals: zij werken vanuit kennis en vakmanschap en hebben recht op autonomie. Tegelijkertijd willen we kinderen een ononderbroken ontwikkelingslijn bieden. Dat lukt alleen als we het onderwijs samen vormgeven. TAO gaat uit van het principe dat beslissingen horen bij de mensen die dagelijks rondom de leerlingen staan en collectief verantwoordelijk zijn voor hun ontwikkeling. Dat idee sprak mij enorm aan.”
Zo werkt TAO
In een teamgerichte arbeidsorganisatie werken leerkrachten in onderwijsteams van drie tot zeven collega’s. Samen dragen zij verantwoordelijkheid voor ongeveer 120 leerlingen. Ze ontwerpen het onderwijs, analyseren data, stellen roosters op en beheren hun eigen budget. De Thij is een kleine school en heeft met 100 leerlingen één onderwijsteam. Op de andere locatie van De Linde werken ze met meerdere onderwijsteams. Leerkracht Sjoerd van Solkema legt uit hoe TAO verschil maakt op De Thij: “Voorheen kregen we input van buitenaf, bijvoorbeeld tijdens studiedagen. Omdat het niet uit het team zelf kwam, werkten we er even mee en daarna ebde het weg. Nu bepalen we zelf waarin we willen ontwikkelen. Dat geeft eigenaarschap. Hierdoor worden plannen in de praktijk veel beter uitgevoerd.”
Duidelijke kaders, veel vertrouwen
Onderwijsteams nemen beslissingen binnen vijf kaders. Ze vragen zich steeds af:
- Past dit binnen onze visie op onderwijs?
- Binnen de financiële ruimte van het team?
- Binnen wettelijke kaders?
- Rijdt het besluit andere teams niet in de wielen?
- Past het in de doorgaande ontwikkeling van de leerlingen?
Wendy: “Als het antwoord op alles ‘ja’ is, dan gaan ze gewoon. Zonder mij. Dat was in het begin best spannend. Mijn rol is nu meer inspirerend en ondersteunend. Loslaten werd mogelijk, omdat onze visie stevig staat en ik altijd nabij ben.”
Iedereen in het onderwijsteam heeft een eigen rol, bijvoorbeeld procesbegeleider of expert in Positive Behaviour Support (PBS) of Professioneel Handelen (PH). Zo benutten ze elkaars kennis en talenten. “Op maandag bereidt het onderwijsteam samen lessen voor”, vertelt leerkracht Sanne Romeijn. “Dan kijkt een collega uit de onderbouw bijvoorbeeld mee naar een rekenles in de bovenbouw. Dat levert verrassende inzichten op. Lessen worden rijker en krachtiger.”
Expertteams zorgen voor verdieping
Naast onderwijsteams zijn er expertteams. Zij bestuderen literatuur aan de hand van een vraag uit een onderwijsteam. Ze bespreken inzichten en data en brengen de kennis terug naar deonderwijsteams.
Het expertteam bestaat uit een aantal professionals, waarvan een uit elk onderwijsteam, en de ondersteunende professionals. Sjoerd geeft een praktisch voorbeeld uit groep vijf: “We verdiepten ons in de integratie van taal in zaakvakken. Zo zit begrijpend lezen ook in wereldoriëntatie. Een leerling met een taalontwikkelingsstoornis bloeide op zodra we haar op inhoud aansloten en niet op leestechniek. Ze las een boek over het Oude Egypte en ging zelf op zoek naar antwoorden op haar vragen in een boek van een klasgenootje. Zo zie je wat er gebeurt als je vanuit beleving werkt.”
Zorg ín de klas
Logopedie, ergotherapie en andere ondersteuning vinden plaats ín de klas, naast de leerkracht en met andere kinderen erbij. “Ons uitgangspunt is dat het kind bij de groep hoort, dus werken we ook in de groep met externe professionals”, legt Wendy uit. Dat was even een puzzel, maar loopt nu heel soepel. En, zo worden kennis en vaardigheden overgedragen aan de leerkracht. Die kan daarmee zelf aan de slag op dagen dat de ondersteuner er niet is. Sanne is heel enthousiast over de resultaten van het neuromotorisch programma dat samen met de ergotherapeut is opgezet. “Thema’s in de kleuterklas gaan nu veel dieper, omdat kinderen de concentratie en leerhouding daarvoor hebben.”
Opbrengst voor kinderen
Nog een verandering door TAO op De Thij? Ze lezen tegelijk met de hele school in de Win-tijd. Dat staat voor What I need. “We hebben voor elke leerling gekeken wat die nodig heeft en van wie. Zo hebben we groepjes gevormd”, omschrijft Sjoerd. “Zelf begeleid ik het tempolezen, terwijl tegelijk in groepjes wordt gewerkt aan leesmotivatie of extra verdieping.”
Grote stappen voor inclusief onderwijs
De voorbeelden van het succes zijn talrijk. “TAO brengt veel, maar je moet wel open staan voor deze werkwijze”, benadrukt Wendy. “Nieuwsgierig zijn, je kwetsbaar opstellen en feedback ontvangen zijn heel belangrijk. We zijn een lerende organisatie en het wordt elk jaar leuker en mooier.” De leerkrachten zijn het daar roerend mee eens. “Ik zou nooit meer anders willen”, stelt Sanne. “We zijn samen verantwoordelijk en dat voel je. We hebben met TAO hele grote stappen gezet naar meer inclusief onderwijs.”
Wil je weten of TAO ook op jouw school passend is? Wendy Brasz deelt graag haar ervaringen. Mail naar: wbrasz@obs-delinde.nl.