Zo werkt De Stapsteen aan vaardigheden voor de middelbare school

“We willen graag dat de overstap van onze leerlingen naar het voortgezet onderwijs soepel verloopt”, stelt Afke van den Brink van De Stapsteen. “De POVO-vaardigheidschecklist helpt ons te bepalen aan welke vaardigheden we in groep 7 en 8 extra aandacht moeten besteden om dat mogelijk te maken.”

Afke van den Brink staat al elf jaar voor de klas. Op het moment begeleidt ze 12 jongens in groep 7 van De Stapsteen, een school voor speciaal onderwijs in Hengelo. Ze vindt het een mooie uitdaging om bij te dragen aan de ontwikkeling van deze kinderen met specifieke ondersteuningsbehoefte op sociaal-emotioneel gebied. “Het is elke dag zoeken en afstemmen. Wat hebben ze vandaag van mij nodig? Hoe help ik hen een sprong vooruit te maken? Dat is het mooie aan het onderwijs op De Stapsteen.”

Goed voorbereid naar de middelbare

De Stapsteen heeft kleine klassen, biedt een beschermde omgeving en kinderen worden soms aan de hand meegenomen. “Dat is op de middelbare school natuurlijk heel anders”, stelt Afke. “Uit een gesprek met de middelbare school waar veel van onze leerlingen naartoe gaan, bleek dat de overstap voor sommige kinderen heel groot is. Ze missen bepaalde vaardigheden die op de middelbare belangrijk zijn.” Dat was voor De Stapsteen aanleiding om in het schooljaar 2021-2022 te starten met de POVO-vaardigheidschecklist.

Drie perspectieven

“Met de POVO-vaardigheidschecklist brengen we de vaardigheden die belangrijk zijn voor de middelbare in beeld. Dat doe ik niet alleen als leerkracht. Ook de leerling en de ouders vullen een checklist in. Zo krijg je vanuit drie perspectieven een beeld van de vaardigheden. En kun je samen afspreken waaraan je wilt werken”, legt Afke uit. De digitale tool POVO Twente is ontwikkeld voor leerlingen in groep 7 en 8. Leerkrachten kunnen hiermee bekijken welke gedragsvaardigheden extra aandacht nodig hebben. Ook mentoren uit leerjaar 1 en 2 van het VO kunnen de tool gebruiken om in te spelen op de behoefte van hun leerlingen.

Vaardigheden in beeld brengen

Welke vaardigheden komen aan bod in de checklist met zo’n 50 vragen? “Het gaat onder andere over plannen en huiswerk maken, maar ook over sociale competenties, zoals vragenstellen aan de juf. Of luisteren naar andere kinderen, iets aannemen van een ander en rekening houden met elkaar”, somt Afke op. Afke en haar collega hebben de checklist samen met de kinderen ingevuld. “Alleen invullen is voor onze leerlingen nog best lastig”, beaamt Afke. “Wij zitten naast hen en leggen uit wat er met bepaalde vragen wordt bedoeld.” Ouders kunnen de checklist thuis invullen.

Aan de slag met de uitkomst

Een totaaloverzicht van de drie ingevulde checklists laat zien welke vaardigheden de leerling al beheerst, welke in ontwikkeling zijn en welke vaardigheden nog aandacht verdienen. Deze uitkomst nemen de leerkrachten mee in het handelingsplan van het kind. “We kijken welke gemeenschappelijke thema’s in de klas terugkomen. En gaan daarmee met alle kinderen aan de slag. Daarnaast bespreken we de uitkomsten met de ouders. Wat valt op? Zien we hetzelfde? Het is mooi als ouders thuis ook kunnen oefenen. Bijvoorbeeld met het leren plannen en maken van huiswerk. We geven daarbij tips en adviezen hoe ze dat kunnen doen.”

In de klas

“We bespreken de uitkomst ook met de kinderen. En vertellen waaraan we in de klas gaan werken, zodat ze zelf weten waar we naartoe werken.” Afke concludeerde dit jaar uit de POVO-checklist dat veel van haar leerlingen moeite hebben met rekening houden met elkaar en met bijvoorbeeld doorzetten als een opdracht moeilijk is. “Om de sociale vaardigheden te ontwikkelen, pak ik onze methode Kwink erbij. En ik reik de kinderen een stappenplan aan dat ze helpt om moeilijke opdrachten te maken. Een stappenplan dat past bij hun eigen ontwikkeling. Zo verwerk ik de uitkomsten van de POVO-checklist in de dagelijkse lessen in de klas.”

Soepele overstap

Het is te vroeg om te kunnen zeggen wat de POVO-checklist oplevert. Daarvoor werkt De Stapsteen nog te kort met de methode. Afke: “Het mooie is dat je inzicht krijgt in wat jouw klas nodig heeft. En dat kan in de ene groep 7 anders zijn dan in de andere groep 7.”