Voor de meeste leerlingen is de overstap naar het voortgezet onderwijs duidelijk. Maar wat als je twijfelt? Dan kun je een VO-functionaris inschakelen. Anita Odink is een van de vier VO-functionarissen in Twente-Oost. Samen met kwaliteitscoördinator Alice Scholten van basisschool De Esmarke vertelt ze hoe dat werkt en wanneer het verschil maakt.
“Bij een deel van de leerlingen is de juiste plek niet meteen duidelijk”, vertelt Anita. “Dan helpen wij om samen de puzzel te leggen.” De VO-functionarissen denken mee met de kwaliteitscoördinator van de basisschool. Het doel is helder, zorgen dat elke leerling op een passende plek terechtkomt. “We willen voorkomen dat een leerling vastloopt, moet wisselen van school of zelfs thuis komt te zitten”, zegt Anita.
Een objectieve blik
Kwaliteitscoördinator Alice schakelde Anita al meerdere keren in. “Wij kennen uiteraard de scholen in onze stad, maar Anita heeft een nog completer beeld van wat ze daadwerkelijk bieden. En ze kent ook de scholen in de rest van Oost-Twente”, legt Alice uit. De vier VO-functionarissen werken zelf in het voortgezet onderwijs en kennen de praktijk. Dat is heel waardevol. Minstens zo belangrijk is de onafhankelijke rol die ze vervullen. “Anita kijkt met een frisse, objectieve blik naar de situatie. Dat helpt in de gesprekken met ouders, waarin je samen zoekt wat realistisch is.”
Van twijfel naar een passende plek
Alice geeft een voorbeeld van een leerling waarbij de twijfel groot was. “Op onze school krijgt deze leerling extra ondersteuning. Maar de vraag was, kan dat straks ook in het voortgezet onderwijs?” Met toestemming van de ouders werd de VO-functionaris betrokken. Samen met een beoogde VO-school verkenden ze de mogelijkheden. Daar bleek de benodigde ondersteuning niet haalbaar. “Het traject leidde uiteindelijk naar het speciaal onderwijs. Daar krijgt deze leerling de structuur en nabijheid die nodig is.” Een bezoek aan de school gaf ook de ouders het vertrouwen dat deze school de juiste keuze is.
Zo werkt het in de praktijk
Een VO-functionaris inschakelen kan alleen met toestemming van ouders. De aanvraag verloopt via KindKans. Daarna neemt de VO-functionaris contact op met de aanvrager, meestal is dat de kwaliteitscoördinator. “Soms is telefonisch overleg voldoende”, legt Anita uit. “In andere situaties sluiten we aan bij een gesprek met ouders.”
Wat ze nadrukkelijk niet doen, is observeren in de klas of gesprekken voeren met de leerling zelf. “De leerkracht en de kwaliteitscoördinator kennen de leerling en de onderwijsbehoeften het beste”, stelt Anita. “Wij helpen bij de vertaalslag naar het voorgezet onderwijs.” Dat gaat soms ook over voorbereiding. Denk aan zelfstandiger werken of wennen aan meerdere docenten. Daar kun je in groep 7 of 8 al mee starten.
Begin op tijd
Wacht niet tot het laatste moment, adviseren zowel Anita als Alice. “Je kunt leerlingen al in groep 7 aanmelden”, vertelt Anita. “Dat geeft ruimte om opties te verkennen en zonder tijdsdruk keuzes te maken.” Alice vult aan: “Zeker bij leerlingen met specifieke ondersteuningsbehoeften wil je samen optrekken met het voortgezet onderwijs. Wij kennen deze kinderen vaak al jaren. Die kennis moeten we benutten. Je doet een kind tekort als je de verantwoordelijkheid alleen bij de middelbare school legt.”
Wanneer vraag je advies?
Twijfel over de schoolkeuze is een belangrijk signaal om advies te vragen. Bijvoorbeeld bij:
- Leerlingen die moeite hebben met gedrag of emotieregulatie.
- NT2-leerlingen die cognitief sterk zijn, maar nog onvoldoende het Nederlands beheersen.
- Leerlingen met een ongelijk profiel (bijvoorbeeld sterk in taal en creativiteit, maar zwakker in rekenen).
- Leerlingen die behoefte hebben aan meer leerkrachtnabijheid, vaste en voorspelbare structuren en een plek waar ze terecht kunnen voor extra ondersteuning.
- Leerlingen met meer- of hoogbegaafdheid.
“In al deze situaties helpt het om samen breder te kijken”, aldus Anita. Het advies van de VO-functionaris is niet bindend. “Wij zijn echt een sparringpartner, geven advies over het proces en hebben kennis van de VO-scholen. Uiteindelijk is het de middelbare school die besluit of ze een leerling wel of niet kunnen plaatsen.”
Samen werken aan een soepele overgang
Volgens Anita kan het voortgezet onderwijs nog leren van de manier waarop het basisonderwijs ondersteuning organiseert. “In het PO is vaak al veel mogelijk. Het VO heeft natuurlijk te maken met een andere structuur, zoals wisselende docenten, roosters en meer zelfstandigheid.” Toch ziet ze dat ook VO-scholen stappen zetten. “Denk aan meer differentiatie in de klas, begeleide werkplekken en gezamenlijke gedragsafspraken die bij alle docenten gelden. Op deze manier zijn we samen op weg naar inclusiever onderwijs.” De samenwerking tussen PO en VO speelt een belangrijke rol. Alice: “Door kennis te delen en samen op te trekken, maken we de overgang voor kinderen soepeler. En dat vergroot hun succeskansen.”
Meer weten over de inzet van VO-functionarissen? kijk dan eens op de website van VO2302.
Aanmelden? Klik dan hier voor meer informatie.
